Đặc điểm và cách trồng lan đai châu

Lan đai châu là dòng lan đẹp và có giá trị. Lan đai châu có hoa đẹp thơm và đặc biệt hoa còn nở vào tết âm lịch. Một giò lan đai châu to đẹp làm sang trọng căn phòng ngày tết. Lan đai châu có sức sống khỏe, chống chịu được với sâu bệnh. Lan đai châu có lá dầy, rễ to, thân lớn; cây dễ trồng, dễ chăm sóc.

Nguồn gốc lan đai châu: 

Lan đai châu rừng với hai màu chủ đạo là màu trắng tím, cây được khai thác ở rừng và rất được ưa chuộng. Cây lan đai châu rừng thường khai thác ở Lào, Việt Nam, Campuchia, cây khi khai thác ở rừng thường có nhiều vết xước do vận chuyển. Lan đai châu Lào thì thường mầu tím nhiều hơn đai châu Việt. 

Lan đai châu thái, đòng đai châu được lai tạo và cấy mô thì có nhiều màu sắc đa dạng hơn với tông mầu như đỏ, đỏ khoang trắng, đỏ xác pháo, cam, vàng, hồng chấm tím, hồng gấm, hồng xác pháo, hồng cánh sen, đốm bò sữa, tím và dòng đột biến var alba trắng tuyền. Lan đai châu thái thường khỏe và phát triển mạnh hơn so với dòng lan đai châu rừng.

Lan đai châu hồng cánh sen

Lan đai châu đỏ xác pháo

Trên thị trường có dòng đai châu bán luôn khi ở rừng về gọi là đai châu rừng, ngoài ra thị trường có bán dòng đai châu cấy mô bán dạng cây con, còn những cây rừng hay cấy mô nhập về trồng trong vườn hồi sức sau đó cắt ra đem bán khi cây đẹp gọi là lan bóc trụ.

Lan đai châu đỏ

Đặc điểm lan đai châu:

Rễ lan đai châu to mập, rễ mới ra trên đầu rễ có chất nhớt, chất nhớt này nếu gặp giá thể sẽ giúp rễ lan bám chắc vào. Rễ lan đai châu thích thông thoáng, ẩm quá sẽ dễ thối. Khi thay chậu rễ cũ không thể bám vào giá thể, chỉ có tác dụng hút nước. Khi mới trồng, để kích thích rễ mọc thì thường cắt rễ cũ để rễ mới mọc ra bám vào giá thể. Nhưng thiếu rễ và lá héo thì cắt rễ cũng khiến cây mất lực. Lan bám trụ thay giá thể sẽ khiến lực của cây yếu đi nhiều, lan trồng chậu thì thay giá thể cũng không ảnh hưởng nhiều, khéo léo thì bộ rễ của cây cũng không ảnh hưởng nhiều.

Lá lan đai châu dày, có sọc dọc trên lá, đầu lá so le. Có nhiều dạng lá như đai châu lá mít, đai châu lá kiếm, đai châu lá xếp, lá lướt, đai châu lá kẻ sọc. Cây đai châu có lực thường có bộ lá to dầy căng cứng. Dòng đai châu Thái thường có lá ngắn, bản to và xếp khít nhau. Lan Đai châu rừng thường có lá dài, bản nhỏ, sáng màu, lá xếp thưa hơn và ít đẹp hơn đai châu Thái. Đai châu là dòng lan đơn thân nên khi thiếu nước cây sẽ bỏ lá chân, vàng lá chân. Khi mới mua về thiếu lực cây càng dễ bỏ lá chân.

Lan đai châu rừng: cho hoa màu trắng điểm thêm những chấm tím, dáng cây khá lớn với những chùm hoa dài và cong khoảng 20 phân, chùm hoa to ngang khoảng 3 phân, tỏa ra hương thơm ngát và có thể chơi hoa lan hàng tháng trời mới tàn. 

Nhiệt độ 17 độ vào mùa đông thì lan đai châu sẽ thường cho ra hoa đúng tết. Với khí hậu trong nam nhiều cây lan đai châu sẽ cho hoa sớm vào noen. Đầu tháng 9 âm, tháng10 dương đã ra nụ và đến noen đã bung hoa, không thể đợi đến tết. Tùy lực từng cây mà sẽ cho ra nhiều nụ hay ít nụ, hoa nhanh tàn hay lâu tàn. Có những cây đai châu to khỏe cùng lúc cho 5-6 nụ mà vẫn nuôi khỏe. Nhưng có những cây đai châu yếu thì một nụ nuôi cũng thành cả vấn đề.

Lan đai châu đốm bò sữa

Cách trồng và chăm sóc lan đai châu

Khi mới mua về, nếu ghép trụ gỗ thường thời gian đầu cây sẽ lớn chậm, tưới nhiều hơn so với trồng chậu. Trồng chậu thì nên trồng than củi to hoặc vỏ thông to. Mùa hè, lan đai châu thích ẩm và nước, có thể tưới nước 2-3 lần một ngày nếu trồng lan đai châu ghép trên gỗ. Đặc biệt phải để cho khô rễ giữa 2 lần tưới và không được để rễ cây bị úng hỏng rễ. Chỉ bón phân và tăng tưới nước khi thấy cây bắt đầu mọc lá hay đầu rễ có mầu xanh lại. Bón phân nhiều đạm cho cây vào mùa xuân và mùa hè, đổi sang nhiều lân và kali vào cuối hè và thu, hoặc có thể dùng phân 20-20-20 quanh năm. Với phân hữu cơ thì nên để vào trong túi lưới, không nên rắc làm bít lỗ chậu.

Lan Đai châu là loài cây khỏe chống lại nhiều loại sâu bệnh. Tuy vậy cần chú ý những loại sâu bệnh cắn rễ như gián, chuột, ốc sên... Lan đai châu thích treo nơi rộng rãi thoáng gió với ánh sáng 50-70% là tốt nhất. 

Thông thường Nghinh xuân nở hoa vào cuối mùa đông hay đầu mùa xuân và vào dịp Tết Nguyên Đán. Thường mất khoảng 117 ngày từ khi cây nhú vòi cho đến khi hoa nở. Khi thấy lan nghinh xuân ra nụ, có thể tưới sơ qua hoặc tăng thêm độ ẩm. Việc dùng thuốc kích lan đai châu nở hoa sớm hay muộn khá khó. Thường năm trước cây nở hoa tầm nào thì năm sau cây sẽ ra hoa tầm thời gian đó. Thường chỉ có thể can thiệp bằng nhiệt độ của môi trường sống. Nếu muốn lan chậm nở hãy mang vào chỗ rợp mát. Muốn lan nở sớm hơn hãy tăng thêm nhiệt độ hay là mang vào trong nhà để dưới ánh đèn, nhưng cần thoáng gió và độ ẩm.

Lan đai châu đột biến trắng

 

Chi tiết

Lan đuôi chồn, lan sóc ta - Rhynchostylis retusa

Lan đuôi chồn hay còn được gọi là lan sóc ta. Cây thuộc chi lan ngọc điểm, cùng họ với lan đai châu và lan hải yến. Lan đuôi chồn khác chi so với sóc lào, đuôi cáo vốn thuộc chi giáng hương. Tên khoa học của lan đuôi chồn là Rhynchostylis retusa. Cây có rễ to khỏe đặc trưng của dòng Rhynchostylis. Lan đuôi chồn là loài dễ phát triển, cây cho ra hoa 1 năm 1 lần thường vào tháng 4 -6 dương lịch. Cây lan đuôi chồn dễ cho hoa, dù cây nhỏ và có ít lá nhưng chỉ cần rễ khỏe là vẫn cho vòi hoa đẹp. Muốn cây ra nhiều hoa thì cần chăm sóc cây cho rễ mập, lá nhiều và xanh.

Rễ lan đuôi chồn khá to và dài, nếu là cây lâu năm sẽ thấy rễ của cây rất lớn và thường có xu hướng mọc dài. Lá lan đuôi chồn có hình chữ V chứ không mở thẳng như lan Đai Châu. Mặt trên lá mầu xanh đậm, mặt dưới mầu xanh nhạt. Lá có những đường sọc dọc theo gân lá nếu nhìn kỹ.

Hoa lan đuôi chồn nở thành chuỗi với nhiều hoa xếp khít nhau, hoa màu trắng đốm tím, mùi thơm nhẹ, thường ra hoa khoảng tháng 4 chuỗi hoa dài hơn hoa lan đai châu.

Lan đuôi chồn cho hoa có mùi hương thơm dễ chịu, hoa thường nở bền trong gần 1 tháng, vào khoảng 20-25 ngày, tùy vào tuổi đời của cây, nếu cây lâu năm, chăm tốt, cây khỏe, cây có thể cho ra nhiều vòi hoa hơn và hoa nở lâu hơn.

Những chùm hoa dài thướt tha màu trắng tím mọc từ các nách lá mang theo mùi hương hôi hôi đặc trưng của đuôi chồn. Chùm hoa đuôi chồn dài khoảng 30 đến 45 cm, mỗi bông nhỏ xếp sát nhau tạo thành hình một chiếc đuôi rất đẹp, đuôi chồn. Những bông hoa có kích thước khoảng 1,5 đến 2cm, cánh hoa bao gồm các chấm tím, riêng phần lưỡi tím hết.  Tuy nhiên, đuôi chồn có bông nhiều chấm tím, bông ít chấm tím, bông tím đậm, bông tím nhạt khá đa dạng.

Chăm sóc lan đuôi chồn

Lan Đuôi chồn là một loài lan ưa bóng, ánh sáng phù hợp 50-60%. Cây thích hợp nơi thoáng mát, mọc dưới tán của cây rừng. Do sống ở môi trường dưới tán, nên cây cần độ ẩm rất cao khoảng 80%, nhu cầu nước lớn nhưng phải được hong khô nhanh. Nhu cầu về dinh dưỡng của cây lớn, cây lớn nhanh mạnh vào khoảng mùa xuân và mùa hè.

Lan đuôi chồn đột biến trắng

Chi tiết

Lan hải yến, lan hải âu - Rhynchostylis coelestis

Lan Hải Yến có danh pháp khoa học là Rhynchostylis coelestis. Cây còn có các tên gọi là lan ngọc bích, lan hải âu. Lan hải yến cùng họ với lan đai châu và lan đuôi chồn. Chúng có rễ và dáng lá giống như lan Đai Châu nhưng thân lá nhỏ hơn, màu xanh mướt, lá xếp theo rãnh, giữa cong quằn xuống, hai thùy lá không đều nhau. Phát hoa lan hải yến đặc biệt chĩa thẳng lên trời. Lan hải yến cho hoa màu trắng, ở phần chót có màu xanh lam, môi màu xanh hoa cà. Lan có hương thơm đài các.

Nhiệt độ để lan hải yến phát triển tốt là khoảng: 20-25 độ C. Lan hải yến cho hoa vào đầu hè khoảng tháng 3 tới tháng 5.  Lan hải yến phát triển nhanh vào mùa hạ và mùa thu, mùa đông cần giữ ấm và đảm bảo ánh sáng ấm áp và che lạnh cho cây. Lan hải yến ưa ánh sáng 50-70%, thiếu ánh sáng cây còi cọc và ít hoa. Ẩm độ cho lan hải yến khoảng 40-70%.

Rễ Lan Hải yến cũng như Đai Châu không thích thay giá thể. Bạn ghép vào giá thể nào càng bền càng tốt. Ví dụ như lũa, gỗ cứng, chậu đất nung với viên đất nung hoặc vỏ thông… Nói chung là giá thể gần vĩnh cửu, thoáng và nghệ thuật là được.

Khi mới trồng nên tránh mưa trực tiếp rơi vào lan Hải Yến, nên che mưa 100%. Chỉ cần dính 1 trận mưa vài tiếng là lan có thể bị thối, vết thối lúc đầu hơi nâu đen, nhưng sau đó là đen thui và lây lan, sau đó lá sẽ rụng và lan sẽ chết. Khi lan đã có dấu hiệu thối thì phun kháng khuẩn cũng không có mấy tác dụng.

Sau này khi cây đã thuần thì mưa nắng thoải mái, chỉ cần chú ý tưới nước sao cho cây không úng hoặc để khô quá lâu là được. Hải yến thuần vì thế có giá hơn hàng ký khá nhiều.

Chi tiết

Lan ngọc điểm, lan nghi Xuân, lan đai châu - Rynchostylis gigantea

Lan Đai Châu tượng ý là một đai châu báu. Lan đai châu còn được biết đến với những cái tên là: lan Ngọc điểm - lung linh như điểm ngọc, lan nghinh xuân - lan đón xuân, lan me - cây thường bám trên những cây me ... Lan đai châu có tên khoa học là Rynchostylis gigantea, là loài mà bất kỳ ai dù mới chơi hay chuyên nghiệp đều ưa chuộng vì cây khỏe, dễ chăm , mặt hoa đa dạng , hương thơm quyến rũ và đặc biệt là hoa nở vào đúng dịp Tết Nguyên Đán. 

Lan Đai châu là loài cây khỏe chống lại nhiều loại sâu bệnh, cây ưa rộng rãi, thoáng gió để phát triển. Cây dễ thích nghi với điều kiện sống mới, chỉ cần tưới giữ ẩm , để cây ăn nắng 50-70% là tốt nhất. Tránh sự thay đổi nhiệt độ giữa ngày và đêm quá cao nếu không lan sẽ khó ra hoa.

Lan đai châu trắng tím

Lan Đai Châu nhân giống bằng hạt mọc rất mạnh, nhưng nuôi cấy mô lại tương đối khó khăn. Lan đai châu giống nhỏ giá cả không quá cao, hàng cân thì giao động khoảng 500k/kg. Nhưng để trồng được một chậu lan to khủng để chơi tết thì giá cả đến cả trăm triệu thì không hề dễ. Nó đòi hỏi công sức và kinh nghiệm trồng lan. Nhiều người chơi còn đầu tư cả gỗ lũa đỉnh để ghép đai châu, tạo ra những giò đai châu đỉnh và đẹp xuất sắc.

Mùa hè, lan đai châu thích ẩm và nước, có thể tưới nước 2-3 lần một ngày nếu trồng lan đai châu ghép trên gỗ. Nếu trồng trong chậu với vỏ cây hay than củi thì có thể tưới 2-3 lần một tuần nhưng phải để cho khô rễ giữa 2 lần tưới và không được để rễ cây bị úng nước trong chậu. 

Lan Đai Châu có bộ lá dầy khỏe. Sức mạnh của lan đai châu không ngoa khi nói phần lớn ở chính bộ lá. Dù có chặt hết rễ, chỉ cần phun nước đủ, ánh sáng phù hợp là cây lại ra rễ tua tủa. Lá của lan đai châu hấp thụ phân bón lá hay nước rất tốt. Bộ lá dầy cũng góp phần giúp cây không bị cháy nắng, không bị cháy lá do bón phân. Muốn lan đai châu khỏe mạnh, ngoài việc giữ bộ rễ không bị úng thì giữ bộ lá xanh mượt là điều vô cùng quan trọng. 

Lan đai châu có thời kỳ nghỉ ngơi, đó là vào mùa đông. Phải ngưng tưới nước bón phân hoặc tưới rất ít suốt mùa đông và cần phải để khô lá và rễ trước khi trời tối. Nếu không tôn trọng chế độ nghiêm ngặt đó lan sẽ không ra hoa hoặc sẽ chết. 

Chỉ bón phân và tăng tưới nước khi thấy cây bắt đầu mọc lá hay đầu rễ có mầu xanh lại. Bón hàng tuần với ½ hay ¼ thìa cà phê gạt cho 4 lít nước. Phân bón có thể là 30-10-10 cho mùa xuân và mùa hè, đổi sang 10-20-30 vào cuối hè và thu, hoặc có thể dùng 20-20-20 quanh năm.

Lan Nghinh Xuân trong tự thường mọc trên cây cao rất thoáng gió cho nên không ưa không khí tù hãm vì thế rễ cây không được ẩm ướt suốt ngày. Lan cũng không ưa bị quấy nhiễu hay thay chậu, cho nên cách trồng tốt nhất là cột vào miếng gỗ, miếng ngói hay vỏ cây hay trồng trong rỏ (basket) để phơi rễ ra ngoài. Nhưng trồng cách này cần phải có ẩm độ thật cao và mùa hè phải tưới tối thiểu mỗi ngày một lần, nhất là vào những ngày nóng nực hay khô ráo. Cây lan nghinh xuân to mập và còn nguyên bộ lá dài xanh mượt mới  có giá trị cao.

Nếu trồng trong chậu có thể bỏ thêm các miếng vỏ cây hoặc than cỡ lớn từ 4-5 cm trở lên. Khi trồng trong chậu đất  nung có nhiều lỗ, muốn bộ rễ đỡ tổn hại và gọn gàng thì có thể ngâm cây vào trong nước chừng 1 giờ, khi rễ đã mềm, bỏ vào trong chậu và xoay theo chiều kim đồng hồ hay ngược trở lại, rể sẽ bám vào chung quanh chậu.

Thông thường Nghinh xuân nở hoa vào cuối mùa đông hay đầu mùa xuân và vào dịp Tết Nguyên Đán. Khi thấy lan nghinh xuân ra nụ, có thể tưới sơ qua hoặc tăng thêm độ ẩm. Việc dùng thuốc kích lan đai châu nở hoa sớm hay muộn khá khó. Thường năm trước cây nở hoa tầm nào thì năm sau cây sẽ ra hoa tầm thời gian đó. Thường chỉ có thể can thiệp bằng nhiệt độ của môi trường sống. Nếu muốn lan chậm nở hãy mang vào chỗ rợp mát. Muốn lan nở sớm hơn hãy tăng thêm nhiệt độ hay là mang vào trong nhà để dưới ánh đèn, nhưng cần thoáng gió và độ ẩm.

Hiện nay, lan nghinh xuân có nhiều mầu sắc để cho người chơi lan và người sưu tầm thưởng thức. Thậm chí với những cây nghinh xuân đột biến trắng muốt độc lạ khiến mọi người thích thú. Đây được coi là loài lan truyền thống đẳng cấp, một loài hoa to, đẹp, thơm và luôn nở vào dịp tết.

Bụi lan đai châu khủng

Chi tiết